EXW Teslim Şekli Nedir? (Incoterms 2020) Rehberi

EXW (Ex Works), Uluslararası Ticaret Odası (ICC — International Chamber of Commerce) tarafından yayımlanan Incoterms 2020 kuralları kapsamında tanımlanan 11 teslim şeklinden biridir. Türkçe karşılığı 'İş Yerinde Teslim' olan EXW, satıcının sorumluluğunun en düşük olduğu teslim şeklidir. Bu kurala göre satıcı, malları yalnızca kendi tesisinde (fabrika, depo, üretim merkezi veya başka bir belirlenmiş noktada) alıcının kullanımına hazır hale getirmekle yükümlüdür. Malların araca yüklenmesi, ihracat ve ithalat gümrük işlemleri, uluslararası nakliye, sigorta ve varış noktasına kadar tüm lojistik operasyonlar ile masraflar tamamen alıcıya aittir. EXW, özellikle kendi lojistik ağına sahip deneyimli ithalatçılar ve büyük ölçekli ticaret şirketleri tarafından tercih edilen bir teslim şeklidir. Brosan Logistics olarak, EXW koşullarında alıcı adına fabrikadan kapıya kadar tüm lojistik süreçleri profesyonel şekilde yönetiyoruz.

EXW kısaltması İngilizce 'Ex Works' ifadesinden gelir. 'Ex' Latince kökenli bir edat olup 'çıkışında' veya '-den teslim' anlamına gelir; 'Works' ise fabrika, atölye veya üretim tesisini ifade eder. Dolayısıyla EXW'nin tam anlamı 'fabrika çıkışında teslim' demektir. Bu terim, uluslararası ticarette malların satıcının tesisinden çıktığı anda satıcının sorumluluğunun sona erdiğini belirtir. Incoterms 2020 kuralları çerçevesinde EXW, tüm taşıma modlarında — karayolu, denizyolu, havayolu, demiryolu ve multimodal (kombine) taşımacılıkta — kullanılabilir. Fiyat tekliflerinde genellikle 'EXW [tesis adresi]' formatında belirtilir; örneğin 'EXW İstanbul Fabrika' veya 'EXW München Lager' gibi.

Incoterms 2020 güncellemesi ile EXW kuralının temel yapısı korunmuş, ancak ICC bazı önemli açıklamalar eklemiştir. Incoterms 2020, EXW teslim şeklinin özellikle uluslararası ticarette dikkatli kullanılması gerektiğini vurgular; çünkü birçok ülkede ihracat gümrük beyannamesi satıcının yükümlülüğündedir, ancak EXW'de bu sorumluluk alıcıya bırakılır. Bu durum, alıcının satıcının ülkesinde ihracat gümrük işlemi yapması gerektiği anlamına gelir ki bu pratikte sorun yaratabilir. ICC, bu nedenle uluslararası satışlarda EXW yerine FCA (Free Carrier) kullanılmasını tavsiye etmektedir. Bununla birlikte, EXW yurt içi ticarette ve belirli uluslararası senaryolarda hâlâ yaygın olarak tercih edilen güçlü bir teslim şeklidir. Incoterms 2020 ayrıca elektronik belgelerin kağıt belgelerle eşdeğer sayılmasını netleştirmiş ve güvenlik ile ilgili yükümlülükleri daha açık tanımlamıştır.

EXW teslim şeklinde satıcının yükümlülükleri tüm Incoterms kuralları arasında en azdır. Satıcının temel sorumlulukları şunlardır: Malların hazırlanması — satıcı, sözleşmeye uygun malları üretmek veya tedarik etmek ve bunları kararlaştırılan tarihte ya da süre içinde belirlenen teslim noktasında alıcının kullanımına sunmakla yükümlüdür. Ambalajlama — satıcı, malları taşımaya uygun standart ambalajla paketlemelidir. Bilgilendirme — satıcı, alıcının malları teslim alabilmesi için gerekli tüm bilgileri zamanında iletmelidir. Belgeler — satıcı, ticari fatura ve sözleşmede belirtilen uygunluk belgelerini hazırlamalıdır. Bunun ötesinde satıcının yükleme, taşıma, gümrükleme veya sigorta konusunda hiçbir yükümlülüğü yoktur.

EXW'de alıcı, satıcının tesisinden itibaren tüm lojistik zincirden sorumludur. Alıcının yükümlülükleri şunları kapsar: Yükleme — malların satıcının tesisinde araca yüklenmesi alıcının sorumluluğundadır. İhracat gümrükleme — ihracat beyannamesi, menşe şahadetnamesi, A.TR dolaşım belgesi ve diğer ihracat belgeleri alıcı tarafından hazırlanmalıdır. Uluslararası nakliye — karayolu, denizyolu, havayolu veya demiryolu taşımacılığının organizasyonu ve navlun bedeli alıcıya aittir. Sigorta — taşıma sigortası yaptırmak tamamen alıcının tercihine bağlıdır. İthalat gümrükleme — varış ülkesindeki gümrük vergisi, KDV ve ithalat prosedürleri alıcının yükümlülüğündedir. Brosan Logistics, EXW koşullarıyla mal alan firmalar için fabrikadan kapıya kadar tüm bu süreçleri tek elden yönetir.

EXW teslim şeklinde masrafların büyük çoğunluğu alıcıya aittir. Aşağıdaki tablo, uluslararası bir EXW sevkiyatında tipik masraf kalemlerini ve bunların satıcı ile alıcı arasındaki dağılımını göstermektedir. Bu masraf dağılımı, EXW'yi satıcılar için en düşük maliyetli teslim şekli yaparken, alıcılar için lojistik süreç üzerinde tam kontrol sağlama avantajı sunar.

EXW teslim şeklinde risk transferi, malların satıcının tesisinde alıcının kullanımına sunulduğu anda gerçekleşir. Bu, tüm Incoterms kuralları arasında riskin en erken aşamada alıcıya geçtiği teslim şeklidir. Kritik nokta şudur: Risk, mallar araca yüklendiğinde değil, alıcının kullanımına hazır hale getirildiğinde geçer. Pratikte bu, alıcının yükleme sırasındaki hasarlardan da sorumlu olduğu anlamına gelir. Bu nedenle EXW ile mal alan alıcıların mutlaka kapsamlı bir nakliyat sigortası (All-Risks) yaptırması önerilir. Brosan Logistics, müşterilerine ICC Kloz A kapsamında tam koruma sağlayan sigorta çözümleri sunmaktadır.

EXW teslim şekli, hem alıcı hem de satıcı açısından belirgin avantaj ve dezavantajlara sahiptir. Doğru senaryoda kullanıldığında maliyet ve kontrol avantajı sağlarken, yanlış kullanıldığında önemli risklere yol açabilir.

EXW, FCA ve FOB uluslararası ticarette en yaygın kullanılan teslim şekilleri arasındadır. EXW'de satıcı neredeyse hiçbir sorumluluk taşımazken, FCA'da satıcı ihracat gümrüklemesini üstlenir ve malları taşıyıcıya teslim eder. FOB ise yalnızca denizyolu taşımacılığında kullanılır ve satıcı malları gemiye yükleyene kadar tüm masraf ve riskleri taşır.

EXW teslim şekli her ticaret senaryosuna uygun değildir. EXW tercih edilmesi gereken durumlar: Alıcının güçlü bir lojistik altyapısı veya deneyimli bir freight forwarder ortağı (Brosan Logistics gibi) varsa; alıcı taşıma maliyetlerini kontrol etmek istiyorsa; yurt içi ticarette, ihracat gümrükleme sorunu olmadığında. EXW'den kaçınılması gereken durumlar: Alıcı, satıcının ülkesinde ihracat gümrükleme yapma kapasitesine sahip değilse; KOBİ'ler uluslararası ticaret deneyiminden yoksunsa. Bu gibi durumlarda FCA teslim şekli çok daha uygun bir alternatiftir.

Örnek 1 — Almanya'dan Türkiye'ye Makine İthalatı: Bir Türk üretici, Münih'teki bir Alman tedarikçiden CNC makinesi satın alıyor. Anlaşma 'EXW Münih Fabrika' olarak yapılır. Brosan Logistics devreye girer: Münih'ten yükleme, Alman ihracat gümrük beyannamesi, karayolu ile İstanbul'a nakliye, Türk ithalat gümrüklemesi ve fabrikaya teslimat. Örnek 2 — Çin'den Avrupa'ya Tekstil İthalatı: Hollandalı bir perakende zinciri, Şangay'daki üreticiden 40' konteyner tekstil ürünü sipariş eder. Brosan Logistics aracılığıyla Şangay limanına konteyner taşıması, denizyolu navlunu, Hollanda gümrük işlemleri ve dağıtım merkezine teslimatı organize eder.

EXW (Ex Works) teslim şekli, uluslararası ticarette satıcıya en az sorumluluk yükleyen Incoterms 2020 kuralıdır. Alıcıya lojistik süreç üzerinde tam kontrol ve maliyet optimizasyonu imkânı sunar, ancak beraberinde ihracat gümrükleme sorumluluğu ve erken risk transferi gibi önemli zorlukları da getirir. Brosan Logistics olarak tavsiyemiz: EXW koşullarıyla mal tedarik eden firmalar mutlaka deneyimli bir lojistik partneriyle çalışmalı ve kapsamlı nakliyat sigortası yaptırmalıdır. Brosan Logistics uzman ekibinden ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz.